Przepisy Kodeksu cywilnego stanowią o kilku formach testamentu, ostatnią wolę można bowiem ważnie wyrazić zarówno w testamencie sporządzonym własnoręcznie przez spadkodawcę, w testamencie allograficznym- czyli testamencie spisanym w protokole w obecności dwóch świadków oraz wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego oraz w akcie notarialnym.

Testament notarialny uchodzi za najbezpieczniejszą formę testamentu, m.in. dlatego, że już przy formułowaniu rozrządzeń spadkodawca uzyskuje pomoc profesjonalisty, co pozwala uniknąć nieporozumień co do skutków prawnych, jakie dokonane przez niego dyspozycje wywrą po jego śmierci, a ponadto, notariusz ma obowiązek zadbać, aby akt ostatniej woli pod względem formalnym nie był wadliwy. W praktyce więc niezwykle rzadko udaje się skutecznie podważyć ważność testamentu notarialnego, jednakże unieważnienie takiego testamentu również jest możliwe.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż testament notarialny zostanie uznany za nieważny, gdy notariusz podczas jego sporządzania nie zachował procedur oraz warunków formalnych, które przewidują przepisy dla czynności notarialnych. Za nieważny zatem może zostać uznany testament notarialny jeżeli nie wskazano w nim daty dokonania czynności, czyli dnia, miesiąca i roku, a na żądanie strony także godziny i minuty; nie wskazano osoby notariusza lub asesora notarialnego, przed którym dokonano czynności; nie wskazano miejsca dokonania czynności; nie dokonano oznaczenia kancelarii notarialnej; nie dokonano dokładnego oznaczenia osoby, lub osób biorących udział w spisaniu testamentu; nie dokonano dokładnego spisania oświadczeń woli; nie dokonano stwierdzenia, na żądanie stron, istotnych faktów i okoliczności zaistniałych przy spisywaniu testamentu; nie dokonano wzmianki o odczytaniu, przyjęciu i podpisaniu testamentu; brak jest podpisów osób obecnych przy czynności i podpisu samego notariusza; nie dokonano wzmianki o niepodpisaniu testamentu przez osobę nieumiejącą czytać lub pisać oraz brak jest rozrządzeń testamentowych w treści aktu, jako istotnych postanowień czynności prawnej. Za nieważny zostanie uznany ponadto testament, który został sporządzony przez osobę nieuprawnioną, a więc nie będącą notariuszem lub asesorem notarialnym, oraz testament, który dotyczy samego notariusza- notariusz sam występuje w testamencie jako spadkodawca, jego małżonka- notariusz jest małżonkiem spadkodawcy, bądź krewnych lub powinowatych notariusza w linii prostej bez ograniczenia stopnia, a w linii bocznej krewnych i powinowatych do trzeciego stopnia włącznie oraz osób związanych z notariuszem z tytułu przysposobienia, opieki, kurateli lub będących w bliskim z nim stosunku.

Inną przyczyną nieważności testamentu notarialnego może być fakt niepowołania do czynności tłumacza, jeżeli jego obecność była wymagana przez ustawę, jak również nie powołanie biegłego w sytuacji, gdy notariusz nie może porozumieć się ze spadkodawcą za pomocą pisma.

Zgodnie zaś z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2001 r., sygn. akt: III CZP 36/01, „nieważny jest testament osoby głuchej lub głuchoniemej, jeżeli w treści sporządzonego przez notariusza dokumentu brak jest wzmianki o dopełnieniu przez niego obowiązku przekonania się, że treść dokonanej czynności jest dokładnie znana i zrozumiała dla testatora”.

Ponadto, zdaniem Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 12 października 1992 r., sygn. akt: I CRN 156/92) „nieważny jest testament sporządzony w formie aktu notarialnego, jeżeli testator nie złożył oświadczenia woli, a tylko wcześniej przygotowany przez notariusza i spadkobiercę dokument – po jego odczytaniu – podpisał”. Z kolei w postanowieniu z dnia 25 czerwca 1985 r., sygn. akt: III CRN 181/85, Sąd Najwyższy wskazał, iż „okoliczność, że testament został sporządzony w formie aktu notarialnego nie stoi na przeszkodzie udowadnianiu jego nieważności, z przyczyn wskazanych w przepisie art. 945 par. 1 KC.”, co oznacza, że w takim przypadku również można dowodzić, zarówno w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku lub w postępowaniu o zmianę lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, iż testament nie jest ważny, gdyż został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści bądź pod wpływem groźby.

Unieważnienie testamentu notarialnego – czy to możliwe?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *