Kodeks rodzinny i opiekuńczy nakłada na rodziców obowiązek sprawowania z należytą starannością zarządu majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Rodzice nie mogą jednakże bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. Zarząd nad aktywami dziecka podlega zatem z mocy samego prawa pewnej kontroli i jest, jak się to określa, zarządem kontrolowanym.

Na gruncie obecnie obowiązujących uregulowań brak jest jednak katalogu, który w sposób wyczerpujący określałby czynności do dokonania których rodzice muszą uzyskać zgodę sądu opiekuńczego. W doktrynie przyjmuje się jednak, iż przez czynności zwykłego zarządu należy rozumieć załatwianie bieżących spraw związanych ze zwykłym korzystaniem z przedmiotów wchodzących w skład administrowanego majątku i utrzymywaniem tych przedmiotów w stanie niepogorszonym, wszystko zaś, co się w tych granicach nie mieści, należy do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu do których dokonania konieczna jest zgoda sądu opiekuńczego.

W orzecznictwie i w doktrynie nie budzi wątpliwości pogląd, zgodnie z którym odrzucenie spadku przypadającego małoletniemu dziecku stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka i wymaga dla swej ważności uprzedniego zezwolenia sądu opiekuńczego, jeśli więc do dziedziczenia spadku dojdzie małoletni, oświadczenie rodziców o odrzuceniu przez niego majątku spadkowego musi poprzedzać zgoda wydana przez sąd opiekuńczy na dokonanie tej czynności.

Rodzice powinni więc najpierw zwrócić się do sądu o zezwolenie na odrzucenie spadku, a następnie, gdy taką zgodę uzyskają, mogą spadek w imieniu małoletniego skutecznie odrzucić. W uchwale z dnia 24 czerwca 1961 r., sygn. akt: I CO 16/61, Sąd Najwyższy stwierdził natomiast, że czynność prawna dotycząca majątku małoletniego, dokonana przez przedstawiciela ustawowego bez uprzedniego zezwolenia władzy opiekuńczej wymaganego przez przepisy jest nieważna i nie może być konwalidowana. To samo według dalszej części tejże uchwały dotyczy wypadku, gdy czynności dokonał sam małoletni, gdyż także zatwierdzenie tej czynności przez przedstawiciela ustawowego wymaga uprzedniego zezwolenia sądu opiekuńczego.

Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi sześć miesięcy. Początkiem tego terminu jest dzień, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, natomiast w razie odrzucenia spadku przez spadkobiercę traktuje się go tak jakby nie dożył on otwarcia spadku. Jeżeli więc przed małoletnim spadek został odrzucony przez innych spadkobierców, termin do złożenia przez niego oświadczenia o odrzuceniu spadku rozpoczyna się z chwilą, gdy dowiedział się o skutecznym odrzucenia spadku przez innych spadkobierców.

Zatem w sytuacji, gdy spadkobierca jest małoletni, złożenia przez niego oświadczenia o odrzuceniu spadku mogą dokonać rodzice, uzyskując uprzednio w tym zakresie zgodę sądu opiekuńczego, w terminie sześciu miesięcy od momentu powzięcia informacji, że ich dziecko doszło do dziedziczenia.

Warto w tym miejscu przytoczyć stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt: I CSK 414/11, w którym Sąd stwierdził, iż „Nie znajduje jednak uzasadnienia pogląd Sądu Okręgowego, (…), aby sześciomiesięczny termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniego liczyć w ten sposób, że do jego zachowania wystarczy, aby jego przedstawiciele ustawowi wystąpili, przed upływem tego terminu, do sądu z wnioskiem o wydanie im zezwolenia na odrzucenie spadku przez małoletniego. Termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, (…), jest terminem zawitym. Jego upływ powoduje więc utratę uprawnienia do skutecznego złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. Podkreślić należy, że ustawa wymaga, aby to w tym terminie złożone zostało oświadczenie zainteresowanego spadkobiercy. Brak wobec tego jakichkolwiek argumentów, aby w przypadku małoletniego uznać, że termin ten został zachowany, gdy przed jego upływem rodzice wystąpili do sądu o udzielnie im zezwolenia (…). Z art. 1015 § 1 KC wynika jednoznacznie, że rodzice powinni w imieniu małoletniego złożyć oświadczenie o odrzuceniu przez niego spadku przed upływem sześciu miesięcy, od dowiedzenia się przez nich o tytule powołania go do spadku”. Brak złożenia  oświadczenia spadkobiercy w określonym terminie skutkować natomiast będzie przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczoną odpowiedzialnością za długi.

Odrzucenie spadku przez małoletniego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

five × 2 =