Mówiąc o dziedziczeniu spadku zazwyczaj mamy na myśli nabycie aktywów należących do spadkodawcy czyli nie mniej ni więcej odziedziczenie nie raz znacznego majątku. Należy jednak pamiętać, że w skład spadku wchodzą nie tylko cenne przedmioty, które mogą znacznie powiększyć majątek spadkobiercy, ale również pasywa, a więc długi i zobowiązania majątkowe zmarłego, spadek jest więc ogółem praw i obowiązków majątkowych należących do spadkodawcy w chwili śmierci i w żadnym wypadku nie można go utożsamiać jedynie z zyskiem i wzbogaceniem się. Stosunkowo często zdarzają się sytuacje, że do spadku wchodzą praktycznie same długi i spadek nie przedstawia wartości dodatniej, zatem jego odziedziczenie nie spowodowałoby wzrostu majątku spadkobiercy, a wręcz przeciwnie, mogłoby uszczuplić jego dotychczasowy dorobek, dlatego w takich przypadkach nierzadko dochodzi do odrzucenia spadku.

Spadek można odrzucić w terminie sześciu miesięcy od dnia w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, a więc najczęściej termin ten liczony będzie od dnia śmierci spadkodawcy. Odrzucenie spadku ma ten skutek, że spadkobierca, który spadek odrzucił nie dochodzi do dziedziczenia i jest traktowany tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Wskazane uregulowanie ma doniosłe konsekwencje, gdyż jeżeli spadkobierca, który spadek odrzucił posiada zstępnych, a więc dzieci czy wnuki, to do dziedziczenia dojdą właśnie te osoby. Wówczas, jeżeli zstępni spadkobiercy, który odrzucił spadek, również nie będą chcieli go nabyć, konieczne złożenie jest przez nich własnego oświadczenia o odrzuceniu spadku, również w terminie sześciomiesięcznym, który w tym przypadku swój biegnie rozpocznie od dnia w którym spadkobierca powołany w dalszej kolejności do dziedziczenia dowiedział się o odrzuceniu spadku przez osoby go wyprzedzające przy dziedziczeniu ustawowym. Istotne także jest, że jeżeli do dziedziczenia dojdą osoby małoletnie, m. in. na skutek odrzucenia spadku przez jednego z rodziców, wówczas spadek odrzucić w imieniu dzieci mogą tylko rodzice i to po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego w tym zakresie.

Powyższe wynika z regulacji zawartych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, gdyż zgodnie z zapisami tam zawartymi, rodzice sprawują zarząd majątkiem dzieci w zakresie czynności zwykłych, jednakże jeżeli pewne rozporządzenia przekraczają czynności zwykłego zarządu, do czego zgodnie doktryna i judykatura zalicza odrzucenie spadku w imieniu małoletniego, wówczas rodzice muszą uzyskać zgodę sądu opiekuńczego na dokonanie takiej czynności.

Od odrzucenia spadku bezwzględnie należy rozróżnić zrzeczenie się dziedziczenia, gdyż terminy te regulują dwie zupełnie odrębne instytucje, w praktyce jednakże bardzo często są stosowane zamiennie. Ogólną zasadą jest, iż nie można zawierać za życia spadkodawcy umów regulujących kwestię spadku po nim, wyjątkiem od powyższego jest jednakże umowa o zrzeczenie się dziedziczenia. W umowie zrzeczenia się dziedziczenia, strony umawiają się, że dana osoba nie będzie dziedziczyła po spadkodawcy. W praktyce najczęściej dochodzi do zawierania takich umów, gdy rodzic pragnie, aby tylko niektórzy jego potomkowie dziedziczyli spadek po nim, gdyż inne dzieci zostały już obdarowane znacznym majątkiem za jego życia, bądź, gdy spadkodawca pragnie, aby tylko jego biologiczne dzieci dziedziczyły po nim majątek, a nie dzieci współmałżonka.

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego, więc na sporządzenie takiej umowy należy udać się do notariusza. Niezachowanie wskazanej formy skutkuje nieważnością całej umowy. Również przedmiot takiej umowy został ściśle określony przez ustawę, gdyż jedyną kwestią, która może zostać w takiej umowie uregulowana to zrzeczenie się przez spadkobiercę ustawowego spadku po przyszłym spadkodawcy. Umowa zawierana jest zatem pomiędzy przyszłym spadkodawcą, a osobą należącą do kręgu jego spadkobierców ustawowych i ma za przedmiot przyszły spadek, który przypadłby zrzekającemu się na podstawie przepisów ustawy. Zrzeczenie się prawa do dziedziczenia nie może nastąpić na korzyść innej osoby, tzn. że w umowie o zrzeczeniu się dziedziczenia nie można zawrzeć zapisu, który inną osobę uprawniałby do dziedziczenia spadku zamiast osoby, która zrzekła się dziedziczenia.

Umowa dotycząca zrzeczenia się dziedziczenia ma skutek tylko w zakresie dziedziczenia ustawowego, a to oznacza, iż spadkodawca ustawowy, który w umowie z przyszłym spadkodawcą zrzekł się dziedziczenia po nim, może dojść do dziedziczenia po tym spadkodawcy, jeśli spadkodawca takie rozporządzenie zawrze w swym testamencie. Pamiętać również należy, iż konsekwencje zrzeczenia się spadku są znacznie dalej idące niż w przypadku odrzucenia spadku. Otóż, umowa o zrzeczenie się dziedziczenia co do zasady obejmuje także zstępnych zrzekającego się, chyba że zawarto odmienne zapisy, co oznacza, że jeżeli w umowie między spadkobiercą, a przyszłym spadkodawcą nie zastrzeżono, że zrzeczenie się dziedziczenia dotyczy tylko zrzekającego się, wówczas od dziedziczenia wyłączone zostają również dzieci, wnuki i dalsi zstępni zrzekającego się dziedziczenia. Wskazane uregulowanie odnoszące się do umowy o zrzeczenie się spadku bardzo rzadko występuje na gruncie obowiązujących przepisów, gdyż prowadzi do sytuacji w której umowa bezpośrednio wpływa na sytuację prawną osób, które nie są jej stronami. W konsekwencji powyższego przyjmuje się, iż spadkobierca zrzekający się swego udziału w majątku spadkowym nie musi uzyskać wpierw zgody zstępnych na zawarcie tego typu umowy, jak również nie ma obowiązku uzyskać zgody sądu opiekuńczego na dokonanie takiej czynności, jeśli zstępni są małoletni. Spadkobierca, który zrzekł się spadku oraz jego zstępni, są traktowani tak jakby nie dożyli otwarcia spadku, a co za tym idzie, nie są również uprawnieni do otrzymania zachowku po spadkodawcy. Zniwelowanie skutków umowy w której spadkobierca zrzekł się dziedziczenia możliwe jest poprzez zawarcie kolejnej umowy pomiędzy spadkobiercą, a przyszłym spadkodawcą. Taka umowa również musi zostać sporządzona w formie aktu notarialnego. Skuteczne zawarcie umowy przywraca zrzekającemu się wszelkie prawa przysługujące spadkobiercy ustawowemu.

Wobec powyższego, różnica pomiędzy odrzuceniem, a zrzeczeniem się spadku jest diametralna, gdyż nie tylko różny jest czas dokonania każdej z tych czynności, bo zrzec się spadku można tylko za życia spadkodawcy, natomiast odrzucić spadek można tylko po jego otwarciu, a więc po śmierci spadkodawcy, ale także różne są ich konsekwencje dla innych osób dziedziczących na podstawie zapisów ustawy po osobie odrzucającej bądź zrzekającej się spadku. Jednakże zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, finalny efekt każdej z wyżej wymienionych czynności będzie taki sam- wyłączenie od dziedziczenia.

Jeśli poszukujesz adwokata specjalizującego się w prawie spadkowym w Warszawie, Katowicach lub Gliwicach zapraszamy do zapoznania się z informacjami na stronie

www.adwokatjsosnowski.pl

Odrzucenie spadku, a zrzeczenie się spadku – jak zrzec się spadku?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *