Przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące spadków szczególnie chronią osoby najbliższe spadkodawcy, gdyż na ich podstawie przede wszystkim dochodzi do dziedziczenia ustawowego majątku spadkowego, jeżeli więc brak jest testamentu wówczas z mocy prawa majątek spadkowy jest należny osobom spokrewnionym ze spadkodawcą, w przypadku zaś, gdy testament został sporządzony, lecz nie jest on korzystny dla osób najbliższych spadkodawcy, tzn. nie zawiera rozrządzeń na ich rzecz, spadkobiercom ustawowym zagwarantowane zostało prawo do zachowku.

W praktyce jednakże bardzo często się zdarza, że gdy spadkodawca sporządził testament w którym jedynym spadkobiercą ustanowił osobę ze sobą nie spokrewnioną, to jednak pomimo prawa do zachowku, osoby najbliższe spadkodawcy czują się pokrzywdzone taką decyzja, wówczas więc w wątpliwość poddawana jest ważność sporządzonego testamentu oraz jego autentyczność.

O stwierdzenie nieważności sporządzonego testamentu można się ubiegać w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku lub w postępowaniu o uchylenie lub zmianę tego postanowienia. Zgodnie zaś z regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym, nieważny jest testament, który został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści oraz pod wpływem groźby, jeśli więc w postępowaniu sądowym zostanie wykazane, iż testament został sporządzony w jednej z wyżej wymienionych sytuacji, wówczas sąd stwierdzi jego nieważność, dziedziczenie zaś będzie odbywać się na zasadach wskazanych w ustawie.

Zobacz także:

Czy da się uniknąć zapłaty zachowku ?

Dziedziczenie ustawowe, a zachowek

Testament będzie zatem sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli jeżeli został sporządzony np. przez osobę chorą psychicznie, będącą pod wpływem hipnozy, czy znajdującą się w stanie upojenia alkoholowego bądź odurzenia narkotykowego. Zgodnie zaś z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, przy sporządzaniu testamentu brak świadomego albo swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli może wynikać z jakichkolwiek powodów, nawet jeżeli testator nie znajduje się w stanie nieprzytomności lub zakłócenia czynności psychicznych. Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jak i stan wyłączający swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli musi wynikać z przyczyny wewnętrznej, umiejscowionej w samym podmiocie składającym oświadczenie woli.

Musi wynikać ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła. Ponadto Sąd wskazał, iż sugestie osób trzecich nie wyłączają swobody powzięcia decyzji, gdyż w przeciwnym wypadku niemal każde oświadczenie woli dotknięte byłoby omawianą wadą, rzadko bowiem człowiek działa zupełnie swobodnie. W innym jednakże orzeczeniu uznano z kolei, iż nieważny jest testament sporządzony przez spadkodawcę, który z powodu wieku i chorób osłabiających jego aktywność i siłę woli, nie był w stanie przeciwstawić się naciskom i sugestiom osób trzecich, pod których opieką pozostawał, zatem jeżeli testament ma zostać uznany za nieważny z tego względu, iż spadkodawca nie sporządził go w stanie pełnej świadomości i swobody, zwykle konieczne będzie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza, który oceni stan świadomości spadkodawcy w chwili sporządzenia testamentu, jak również pomocne mogą być np. zeznania świadków, którzy potwierdzą, iż spadkodawca znajdował się pod silnym naciskiem osoby na rzecz której testament został sporządzony.

Udowodnienie, iż testament został sporządzony pod wpływem błędu bądź groźby również może nastąpić poprzez zeznania świadków, jak również na podstawie dokumentów, np. listów z pogróżkami lub z których treści wynika, iż spadkodawca został świadomie wprowadzony w błąd, żeby sporządził testament o określonej treści. Przypomnijmy, błąd to mylne wyobrażenie o rzeczywistym stanie spraw lub brak takiego wyobrażenia i może polegać np. na przeświadczeniu, że powoływany spadkobierca uczynił spadkodawcy określoną przysługę albo że jest z nim spokrewniony. Z kolei dla oceny czy testament został sporządzony pod wpływem groźby nie ma znaczenia czy groźba dotyczyła samego spadkodawcy, czy też innej osoby. Obojętne jest także czy pochodziła od osób zainteresowanych bezpośrednio dziedziczeniem, czy też od osób trzecich, istotne i wystarczające jednak jest samo przeświadczenie spadkodawcy o zagrożeniu.

W sytuacji zaś, gdy spadkodawca sporządził testament własnoręcznie bardzo często pojawiają się wątpliwości czy aby na pewno ostatnia wola została spisana ręką spadkodawcy. Zgodnie bowiem z regulacjami w tym zakresie, testament własnoręczny będzie ważny jeżeli zostanie w całości napisany przez spadkodawcę pismem ręcznym, podpisany oraz opatrzony datą, nieważny zatem będzie testament napisany na komputerze, a następnie wydrukowany i podpisany przez spadkodawcę, jak również testament, który napisała za spadkodawcę inna osoba, w ostatniej jednakże sytuacji wykazanie, iż testamentu nie napisał osobiście spadkodawca będzie wymagać powołania w postępowaniu sądowym biegłego grafologa.

Mama wszystko zapisała obcej osobie – jak udowodnić, że testament jest fałszywy?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *