Wydziedziczenie to jedna z instytucji prawa spadkowego, której celem jest pozbawienie zstępnych, małżonka lub rodziców spadkodawcy prawa do zachowku. Ustawowa definicja wydziedziczenia nie jest więc tożsama z potocznym rozumieniem tego słowa, którego zwykle używa się, aby przekazać informację o tym, że jakiś spadkobierca nie został uwzględniony w testamencie, dlatego podejmując czynności zmierzające do obalenia wydziedziczenia wiedzieć należy, że gdy okażą się one skuteczne to dana osoba uzyska prawo do zachowku, jednakże, co do zasady, nie wstąpi w krąg spadkobierców testamentowych bądź ustawowych.

Spadkodawca wydziedziczenia może dokonać tylko w testamencie, jeśli więc w testamencie spadkodawca wskazał kto po jego śmierci odziedziczy jego majątek, lecz nie został zawarty dodatkowy zapis, iż konkretna osoba została wydziedziczona, wówczas nie możemy mówić o wydziedziczeniu w rozumieniu ustawy. Z uwagi jednakże na fakt, że wydziedziczenie, aby było skuteczne, musi znaleźc się w testamencie, obalenie wydziedziczenia może nastąpić poprzez unieważnienie całego testamentu. Unieważnienie testamentu może nastąpić wówczas, gdy w toku postępowania zostanie wykazane, że testament został sporządzony: w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści, pod wpływem groźby lub gdy testament zawiera braki formalne.

Jeśli więc sąd stwierdzi, iż cały sporządzony testament jest nieważny, wówczas nie tylko bezskuteczne będzie samo wydziedziczenie, lecz także inne rozrządzenia dokonane w testamencie, co może spowodować, że osoba wydziedziczona, stanie się jednak spadkobiercą ustawowym, jeśli bowiem spadkodawca nie sporządził testamentu lub gdy sporządzony testament został uznany za nieważny, wówczas dziedziczenie odbywa się zgodnie z porządkiem wskazanym w ustawie.

Pamiętać jednak należy, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, które zostało wyrażone w orzeczeniu z dnia 9 lutego 1961 r., sygn. akt: I CR 365/60, bezskuteczność wydziedziczenia nie powoduje bezskuteczności wyłączenia spadkobiercy od dziedziczenia. Sąd w przytoczonym orzeczeniu wskazał bowiem, że w wypadku gdy znajdą się podstawy do stwierdzenia, że wydziedziczenie spadkobiercy jest bezskuteczne, lecz brak jest podstaw do unieważnienia całego testamentu, to nieważność rozporządzenia o wydziedziczeniu nie powoduje nieważności pozostałych rozporządzeń testamentowych, tzn. ustanowienia spadkobierców i dokonanych zapisów.

Wydziedziczenie, aby było skuteczne, co zostało powyżej wskazane, musi zostać zawarte w testamencie, jednakże wydziedziczyć można tylko z powodów wskazanych w ustawie, a więc wówczas, gdy uprawniony do zachowku wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci lub gdy uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu, jeśli więc w testamencie nie zostało wskazane dlaczego dana osoba została wydziedziczona, bądź gdy spadkodawca wskazał inną, nie znaną ustawie, przyczynę wydziedziczenia, wówczas takie wydziedziczenie nie jest ważne i powołując się na te okoliczności można je z łatwością obalić.

Kolejnym sposobem na obalenie wydziedziczenia jest wykazanie, że spadkodawca wydziedziczonemu wybaczył, przepisy stanowią bowiem, że spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył.

Udowodnienie, że spadkodawca przebaczył osobie wydziedziczonej nie jest jednakże prostym zadaniem, a najczęściej powoływanym w takim przypadku dowodem są zeznania świadków, nie oznacza to jednak, że nigdy na tej podstawie nie da obalić się wydziedziczenia. Uchylenie skutków wydziedziczenia możliwe jest również wóczas, gdy osoba wydziedziczona wykaże, iż wskazane przez spadkodawcę w testamencie powody wydziedziczenia nie są prawdziwe. W takim przypadku również należy przedstawić dowody, które potwierdzać będą stanowisko wydziedziczonego, co można zrobić m.in. zeznaniami świadków, czy przedkładając odpowiednie dokumenty.

Obalenie wydziedziczenia nie jest prostym zadaniem, nie jest jednakże niemożliwe. Zanim jednakże wydziedziczony podejmie kroki zmierzające do przyznania mu prawa do zachowku, warto zwrócić uwagę na fakt, że zstępni wydziedziczonego, czyli np. jego dzieci, pozostają uprawnieni do zachowku, może się więc okazać, że mimo iż sam wydziedziczony nie ma prawa do zachowku to jednak jego dzieci już to prawo zachowują, a należny im zachowek opiewa nawet na większą kwotę niż samego wydziedziczonego, gdyż małoletni zstępny uprawniony do zachowku ma prawo do dwóch trzecich wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, zaś wydziedziczonemu najpewniej będzie przypadać połowa wartości tego udziału.

Jak obalić (unieważnić) wydziedziczenie?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *