Obecnie obowiązujące przepisy w zakresie prawa spadkowego nie pozwalają, aby majątek spadkowy pozostał bez właściciela, a więc zawsze, niezależnie od tego czy spadkobierca sporządził testament czy też nie, do spadku powołani zostaną spadkobiercy. Dziedziczenie na gruncie obecnych uregulowań może nastąpić na dwa sposoby, na podstawie sporządzonego przez spadkodawcę testamentu lub na podstawie przepisów ustawy, gdy testamentu nie ma, jest wadliwy lub gdy osoby w nim powołane nie chcą bądź nie mogą dziedziczyć.

Testament jest dokumentem w którym spadkodawca rozrządza posiadanym przez siebie majątkiem na wypadek swojej śmierci. Spadkodawca w testamencie może dowolnie rozporządzić swymi dobrami, ustawa w tym zakresie pozostawia całkowitą dowolność osobie, która testament sporządza, a więc nic nie stoi na przeszkodzie, aby cały majątek spadkowy otrzymała tylko jedna osoba i to nie spokrewnia ze spadkodawcą lub dalszy członek rodziny, pamiętać jednak należy, że w takim przypadku wobec spadkobiercy zaktualizuje się obowiązek zapłaty zachowku wobec osób najbliższych spadkodawcy. Testament może zawierać rozrządzenie tylko jednego spadkodawcy, a spadkodawca może w każdej chwili odwołać bądź zmienić go w całości, jak i w części.

Zdolność testowania, a więc możliwość sporządzenia i odwołania testamentu, ma tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, a zatem testamentu nie może sporządzić osoba małoletnia lub ubezwłasnowolniona całkowicie. Testamentu nie można również sporządzić, ani odwołać przez przedstawiciela. Mimo iż spadkodawca sporządził testament nie zawsze dojdzie do dziedziczenia na jego podstawie, gdyż może się okazać, że testament jest nieważny, ustawa przewiduje bowiem kilka okoliczności, których zaistnienie powoduje, że testament traci swą ważność.

Zgodnie z brzmieniem obowiązujących przepisów, testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, np. przez osobę pod wpływem alkoholu lub chorą psychicznie; pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści, np. spadkodawca może mieć przeświadczenie, że powoływany spadkobierca uczynił mu określoną przysługę albo że jest z nim spokrewniony; pod wpływem groźby, np. zapowiedź pobicia, jeśli spadkodawca nie sporządzi aktu ostatniej woli o określonej treści.

Testament jest nieważny również wtedy, gdy nie zostanie zachowana jego prawem przewidziana forma oraz gdy świadkami jego sporządzenia są osoby, które świadkami być nie mogą, np. osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych bądź nie mogąca czytać i pisać. W przypadku nieważności testamentu nie dochodzi do rozporządzenia majątkiem spadkowym na jego podstawie, lecz dziedziczenie w takiej sytuacji będzie odbywało się zgodnie z regulacjami ustawy w tym zakresie, a więc dojdzie do dziedziczenia ustawowego.

Jak zostało powyżej wskazane, dziedziczenie ustawowe będzie miało miejsce wówczas, gdy spadkodawca nie sporządził testamentu lub go sporządził, lecz testament z jakichś względów jest nieważny, a także wówczas, gdy osoby wskazane w testamencie nie chcą lub nie mogą dziedziczyć. Spadkodawca nie musi więc podejmować żadnych czynności, aby zaktualizowało się dziedziczenie ustawowe. Dziedziczenie ustawowe opiera się przede wszystkim na stosunku pokrewieństwa, małżeństwa lub przysposobienia, a więc spadek w takim przypadku przysługiwać będzie rodzinie spadkodawcy. Krąg spadkobierców ustawowych jest bardzo szeroki, pamiętać jednak należy, iż o tym kto dojdzie do dziedziczenia decyduje kolejność wskazana przez ustawodawcę, gdyż dopiero brak osób mogących dziedziczyć w pierwszej kolejności, będzie uprawniał innych członków rodziny do nabycia majątku spadkowego.

W pierwszej kolejności do majątku spadkowego powołani są małżonek oraz dzieci spadkodawcy, a następnie jego rodzice, rodzeństwo i ich zstępni, dziadkowie oraz pasierbowie. W sytuacji, gdy spadkodawca nie posiadał żadnej, zarówno bliższej jak i dalszej rodziny, majątek spadkowy przypadnie gminie właściwej ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy lub Skarbowi Państwa. Dziedziczenie ustawowe również może odnosić się do całości lub do części spadku.

Dziedziczenie ustawowe i testamentowe – jak można odziedziczyć spadek?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *