Dziedziczenie majątku po zmarłej osobie kojarzy się przede wszystkim z uzyskaniem pewnych korzyści i powiększeniem posiadanego majątku i tak też najczęściej jest w praktyce, jednakże droga do przejęcia majątku spadkowego niejednokrotnie jest bardzo długa. Problemów związanych z nabyciem majątku spadkowego może być bardzo wiele, zwłaszcza, gdy potencjalnych spadkobierców jest sporo i gdy majątek jest pokaźny, należy liczyć się z długim i trudnym postępowaniem spadkowym. Jednakże, gdy już ustalony zostanie krąg spadkobierców oraz określone zostaną podstawy ich dziedziczenia- testament czy ustawa, a także wyjawiony zostanie majątek spadkowy, czyli wszystkie rzeczy ruchome i nieruchomości wchodzące w skład spadku, można przystąpić do ostatniego elementu postępowania spadkowego jakim jest dział spadku.

            Zauważyć należy, iż nie ma ustawowego obowiązku dokonania podziału majątku spadkowego, ważne jednakże jest, że dopóki dział nie zostanie przeprowadzony wszyscy spadkobiercy są współwłaścicielami owego majątku i zarząd nim odbywa się zgodnie z przepisami dotyczącymi zarządu dla współwłasności ułamkowej, zatem każdy ze spadkobierców ma udział w przedmiotach należących do masy spadkowej. Ponadto, do chwili dokonania podziału spadku wszyscy spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe solidarnie. Należy jednak podkreślić, iż na podstawie działu spadku nie jest możliwy podział długów spadkowych wchodzących w skład spadku. Działowi spadku podlegają jedynie aktywa wchodzące w skład spadku. Po dokonaniu działu spadku nastąpi natomiast zmiana zasad odpowiedzialności za długi spadkowe i wówczas każdy ze spadkobierców będzie odpowiadał za długi spadkowe proporcjonalnie do posiadanych udziałów w spadku i odziedziczonego majątku.

            Dział masy spadkowej może być przeprowadzony na dwa sposoby, poprzez zawarcie umowy lub na mocy orzeczenia sądowego.

            Umowa dotycząca podziału majątku składającego się na majątek spadkowy musi być zawarta przez wszystkich spadkobierców. Spadkobiercy na podstawie takiej umowy dzielą się przedmiotami wchodzącymi do spadku według własnego uznania. Przepisy nie wymagają formy szczególnej co do sporządzenia umowy o dział masy spadkowej, może ona zatem przybrać dowolną formę. Należy jednak pamiętać, że jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, wówczas umowa o dział spadku winna mieć formę aktu notarialnego, gdyż wymóg ten przewidują przepisy szczególne. Nie ulega wątpliwości, że podział majątku spadkowego w formie umowy pomiędzy spadkobiercami będzie możliwy tylko, gdy spadkobiercy nie pozostają ze sobą w konflikcie i są zgodni co do konieczności, sposobu podziału oraz warunków dokonania działu spadku.

            Drugim sposobem na dokonanie działu majątku spadkowego jest uzyskanie orzeczenia sądu w tym zakresie. Sądowe postępowanie o dział spadku występuje zazwyczaj wtedy, gdy spadkobiercy nie mogą dojść do porozumienia co do podziału odziedziczonego spadku.      Postępowanie sądowe w przedmiocie działu spadku jest prowadzone w tzw. trybie nieprocesowym, który jest również trybem postępowania rozpoznawczego, równoległym do procesu cywilnego. Postępowanie w trybie nieprocesowym inicjowane jest wniesieniem wniosku, w przypadku postępowania o podział majątku spadkowego będzie to zatem wniosek o dział spadku. Wniesienie wniosku o dział spadku wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty sądowej, która jest w stałej wysokości i wynosi 500 złotych. Jednakże, jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych. Wysokość opłaty wzrośnie jednakże, gdy wraz z wnioskiem o dział spadku wniesiemy również o zniesienie współwłasności, co nierzadko jest wręcz konieczne wobec braku porozumienia spadkobierców. W takim przypadku opłata sądowa wynosi 1 000 złotych, jednak w przypadku wniosku zawierającego zgodny projekt podziału i zniesienia współwłasności, opłata pobierana jest w wysokości 600 złotych.

            Wniosek o dział spadku powinien zawierać nie tylko elementy charakterystyczne dla każdego wniosku wnoszonego w postępowaniu nieprocesowym, ale należy także pamiętać, aby do wniosku o dział spadku dołączyć bądź wskazać postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, spis inwentarza, a także należy podać czy i jakie spadkodawca sporządził testamenty, oraz gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują. W przypadku, gdy spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu.

            Sądem właściwym do rozpatrywania spraw o dział spadku jest, co do zasady, sąd rejonowy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, czyli tzw. sąd spadku. Jeżeli nie można ustalić miejsca zamieszkania spadkodawcy, wówczas właściwy będzie sąd miejsca położenia majątku spadkowego lub jego części. Od wskazanej zasady istnieją jednak wyjątki, możliwe jest bowiem przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się spadek lub jego znaczna część. Sprawę do rozpoznania można przekazać również sądowi rejonowemu, w którego okręgu mieszkają wszyscy współspadkobiercy.

            Rozstrzygnięcie w sprawie działu majątku spadkowego następuje w drodze postanowienia.

            Dział spadku jest ostatnim elementem postępowania spadkowego i ma na celu przede wszystkim ułatwienie zarządu majątkiem nabytym w wyniku spadkobrania. Sposób podziału majątku spadkowego w pełni zależy jednakże tylko od woli spadkobierców, mogą tego dokonać bądź w drodze umowy bądź na drodze postępowania sądowego.

Dział spadku – w jakim trybie można podzielić majątek spadkowy?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *